Nerwica lękowa – objawy i wskazówki, jak ją leczyć i jak sobie z nią radzić


7 min read
Nerwica lękowa – objawy i wskazówki, jak ją leczyć i jak sobie z nią radzić

Nerwica lękowa to bardzo przykra choroba, która może w bardzo krótkim czasie okraść nas z radości z życia i zwykłe czynności zamienić w piekło. Chociaż sam już nie doświadczam takich objawów, to trudno zapomnieć pierwsze spotkanie z atakiem nerwicy i lata zmagań z tym problemem.

Niestety ja, jak wiele osób, przez brak wiedzy na temat takich problemów bagatelizowałem objawy, co doprowadziło do pogorszenia mojego stanu. Po wyjściu z tego postanowiłem pomóc innym odzyskać pełnię życia.

Dzisiaj zajmiemy się więc przyczyną powstawania nerwicy lękowej, a także tym, jakie objawy pojawiają się w okresie zmagania się z nerwicą. Na końcu otrzymasz parę wskazówek i odpowiedzi na popularne pytania związane z tym zaburzeniem.

Nerwica lękowa – przyczyny powstawania

Rozmawiając z wieloma osobami, które doświadczyły nerwicy, bardzo często słyszałem, że „to stało się tak nagle!”. To samo mogę powiedzieć w moim przypadku, ponieważ na początku też myślałem, że nagle mnie dopadła. Jednak pracując nad sobą i powoli wychodząc z nerwicy lękowej, zdałem sobie sprawę, że nie ma czegoś takiego jak nagła nerwica. Od dzieciństwa zbierałem wiele różnych napięć, podtrzymując konflikty wewnętrzne, nie umiejąc radzić sobie ze stresem czy bagatelizując mój sposób odżywiania, bo zalewałem się litrami coli i jadłem mnóstwo kiepskiej jakości posiłków.

Nie bez powodu nerwica w różnej postaci jest nazywana chorobą cywilizacyjną.

Co więc może wywołać nerwicę lękową?

Tak jak napisałem wyżej, najczęściej wynika ona z konfliktów wewnętrznych, ale może też wynikać z:

  • długotrwałego stresu,
  • silnych przeżyć,
  • urazów psychicznych,
  • dłuższego doświadczania zmęczenia (kiedy nie dbamy dostatecznie o regenerację),
  • braku zaspokojenia potrzeb emocjonalnych z dzieciństwa (w moim przypadku była to jedna z przyczyn),
  • konfliktu wywiązującego się z różnicy między naturalnymi tendencjami a presją otoczenia (brak życia w zgodzie ze sobą i swoimi wartościami, próba dostosowania się do otoczenia na siłę); ja próbowałem się dostosować, co wzmacniało wszystkie objawy – mam tu na myśli np. chodzenie do szkoły, której nienawidziłem, tylko dlatego, żeby nie zawieść oczekiwań otoczenia.

Nerwica lękowa – objawy

Początki nerwicy zwykle nie są spektakularne, jednak z czasem mózg zaczyna uwrażliwiać się na pewne sytuacje i bodźce, które wywołują w nas lęk, powiększając liczbę reakcji i poszerzając listę miejsc, rzeczy lub sytuacji, których zaczynamy unikać.

W moim przypadku zaczęło się na lekcji fizyki w gimnazjum, a skończyło na trudnościach z wychodzeniem z domu.

Objawy, jakie towarzyszą ludziom z nerwicą, są różne, ponieważ mogą to być problemy emocjonalne, zaburzenia funkcji poznawczych, jak również objawy somatyczne. Warto zaznaczyć, że poniższe objawy mogą się łączyć, ale nie muszą. Jak sama nazwa wskazuje, głównym objawem nerwicy lękowej jest lęk, który może przybrać kilka różnych form:

  • natręctwa – czyli nękające myśli i obsesje, które nieraz prowadzą do zaistnienia irracjonalnych stanów, takich jak na przykład powstawanie nawracających myśli, które powodują w nas niepokój („czy nie zapomniałem wyłączyć pieca gazowego?” – i inne natrętne myśli, które mamy na jakiś temat i gdy próbujemy się ich pozbyć, stają się tylko mocniejsze, a w przypadku zachowań – chociażby obsesyjne mycie rąk etc.),
  • lęk uogólniony – w tym przypadku mamy do czynienia z uczuciem lęku powstającego bez wyraźnej przyczyny,
  • fobie – jeśli boisz się jakiegoś konkretnego miejsca, zwierzęcia lub sytuacji, w której mógłbyś się znaleźć, to jest to właśnie fobia. Ludzie doświadczają np. arachnofobii, klaustrofobii, agorafobii etc.,
  • ataki paniki – dość powszechne zjawisko, z którym sam zmagałem się przez wiele lat. Polegają one na nagłym i silnym ataku lęku połączonym z objawami fizycznymi. Warto tutaj podkreślić, że lęk ten jest irracjonalny i często nielogiczny. Na przykład gdy czułem się dobrze, ale nagle pomyślałem o wejściu do autobusu (mimo że nigdy nie spotkało mnie w nim nic złego i przez lata jeździłem, ciesząc się podróżami), doświadczałem wszechogarniającego uczucia lęku połączonego z fizycznymi objawami takimi jak: kołatanie serca, uczucie oderwania od rzeczywistości, uczucie zimnego potu i, wraz z nasilaniem się objawów, biegunka.

Objawy psychiczne w nerwicy lękowej

Nerwica mocno wpływa zarówno na psychikę, jak i na ciało. Jak wcześniej zauważyłeś, objawy można podzielić na kilka różnych kategorii. Kiedy mówimy o psychologicznej formie doświadczania lęku, mówimy o wszelkich kwestiach związanych z myślami, czyli: powracające „czarne scenariusze”, trudności z uwolnieniem się od pewnych myśli, częste odczuwanie napięcia, jakby wiecznie czyhało na nas zagrożenie, uczucie bycia na krawędzi (wrażenie, że zaraz może się zacząć atak paniki). Z doświadczenia mogę również powiedzieć, że zwiększa się czujność, która sprawia, że próbujemy kontrolować wszystko wokół, tak aby możliwie jak najmocniej unikać sytuacji, które mogą spowodować lęk. W tym przypadku może to być ciągle widzenie w głowie dróg, którymi powinniśmy iść, aby zapewnić sobie „bezpieczeństwo” – to z kolei prowadzi do tego, że trudno cieszyć się tym, czego aktualnie doświadczamy. Nieraz, mimo że byłem ze znajomymi i chciałem spędzić miło czas, mój umysł ciągle w jakiejś części był skupiony na myślach i próbie ogarnięcia się, żeby nie zaczął się atak paniki, a to pochłaniało ogromne ilości energii.

Oprócz wyżej wymienionych problemów mogą pojawić się takie problemy jak: obniżenie pewności siebie, powolne izolowanie się od społeczeństwa, pesymistyczne nastawienie do życia, rozdrażnienie, apatia, płaczliwość, przygnębienie, problemy z zasypianiem, bezsenność i niestety wiele innych kłopotów, które trudno by było wypisać, aby lista była pełna.

Objawy fizyczne w nerwicy lękowej

Fizyczne objawy to, zdaje się, najbardziej dotkliwa część nerwicy. Masz atak i nie wiesz, co się z Tobą dzieje, momentami masz wręcz wrażenie, że właśnie umierasz.

Objawy somatyczne, jakie mogą się pojawić, to na przykład:

  • mocniejsze lub szybsze bicie serca,
  • uczucie strachu lub przerażenia,
  • pocenie się,
  • hiperwentylacja,
  • zawroty głowy lub oszołomienie,
  • pragnienie ucieczki,
  • drżenie lub roztrzęsienie,
  • nudności,
  • otępienie lub odrętwienie,
  • chęć do ataku,
  • potrzeba skorzystania z toalety,
  • dreszcze lub uderzenia gorąca,
  • poczucie bycia sparaliżowanym,
  • ucisk lub dyskomfort w klatce piersiowej,
  • poczucie nierzeczywistości,
  • trudności z przełykaniem,
  • strach przed popadnięciem w szaleństwo,
  • brak tchu.

Leczenie nerwicy lękowej

Aby skutecznie leczyć nerwicę lękową, należy poznać i zrozumieć, jak lęk powstaje w naszym mózgu. Przez lata szukałem odpowiedzi na to, dlaczego to, co intuicyjnie robiłem, faktycznie mi pomagało. Oczywiście ktoś może powiedzieć: „Idź na psychoterapię” – i będzie to w dużej mierze słuszna droga, jednak za chwilę napiszę, dlaczego oprócz podjęcia psychoterapii warto rozwijać własną wiedzę.

W naszym mózgu są dwa ośrodki tworzące lęk – w jednym z nich powstaje lęk w postaci myśli i wyobrażeń, a drugi jest ośrodkiem, który tworzy lęk w reakcji na otoczenie. Więcej o tym przeczytasz w tym artykule.

Terapia często opiera się na pracy nad myślami i systemem przekonań, co pozwala na zaprzestanie tworzenia kolejnych lęków i ciągłych wyobrażeń w postaci „ciemnych myśli” etc. Jednak samo zaprzestanie tworzenia myśli lękowych nie gwarantuje, że przestaniemy doświadczać objawów fizycznych i ataków lęku. Dlatego często przepisywane są leki przeciwlękowe, które mimo że działają, to ich głównym zadaniem jest wyciszenie części mózgu odpowiedzialnej za powstawanie reakcji fizycznych, a nie faktyczna zmiana funkcjonowania tej części mózgu. To natomiast prowadzi do zaistnienia sytuacji, w której osoby poddające się leczeniu farmakologicznemu biorą leki przez lata, nie pozbywając się reakcji fizycznych na określone bodźce.

Tym bardziej, że część mózgu odpowiedzialna za tworzenie fizycznych reakcji lękowych uczy się głównie poprzez doświadczenie i ma własną pamięć, co pokazały badania. Możemy tworzyć sobie wizualizacje czy pracować z myślami, ale jeśli reakcja wynika z pamięci ciała migdałowatego, to przede wszystkim właśnie doświadczenie może zmienić reakcje na określone bodźce. Jednak wtedy potrzebna jest też wiedza dotycząca tego, jak działa ta część mózgu i jak ją wyciszać, aby łatwiej było podejść do sytuacji wywołującej lęk i zmodyfikować reakcję na nią.

Chociaż u psychologa ani psychoterapeuty nigdy nie byłem, to spotkałem wielu ludzi, którzy mimo chodzenia na terapię przez nawet 10 lat nadal tworzyły takie reakcje na pewne rzeczy lub sytuacje. Kiedy pytałem o określone techniki, które mogłyby stosować, żeby wyciszać takie reakcje, okazywało się, że nigdy się z nimi nie spotkały.

Najczęściej zadawane pytania o nerwicę lękową

W miarę pojawiania się nowych pytań i znajdowania ich, dział ten będzie rozwijany.

Przeglądając różne blogi i komentarze, postanowiłem zebrać w jednym miejscu najczęściej zadawane pytania i odpowiedzieć na nie, opierając się na własnym doświadczeniu i punkcie widzenia.

  1. Czy nerwica może powrócić?

Dziesięć lat temu zaczęły się u mnie pierwsze objawy, a parę lat błądzenia, wyciągania wniosków i pracy nad sobą spowodowało, że objawy zniknęły. Nie oznacza to jednak, że nigdy nie doświadczam lęku czy objawów silnego stresu. Doświadczenia nerwicy i silnego stresu są bardzo podobne, ponieważ odpowiada za nie ta sama część mózgu. Warto jednak zaznaczyć, że nigdy w pełni nie powróciły mi objawy nerwicy, co oznacza, że nie mam ataków paniki, jednak wynika to też z tego, że staram się dbać o siebie najlepiej, jak potrafię.

Zdarza się, że kiedy przez pewien czas przestaję o siebie dbać, czyli nie ćwiczę, mało się ruszam i kiepsko odżywiam, to mój stan znacznie się pogarsza i jest to całkowicie naturalne. Jeśli nie uwalniamy stresu, kumuluje się on w naszym organizmie i może spowodować nawrót objawów. Część mózgu odpowiedzialna za reakcje fizyczne doskonale znane z nerwicy u jednych wyewoluowała wrażliwsza niż u innych, co ma zarówno swoje plusy, jak i minusy. Plusem jest większa ostrożność, a minusem jest to, że mocniej oddziałuje na nas stres i bardziej musimy dbać o jego uwalnianie.

Warto jednak wiedzieć, że to, że istnieją ludzie, którzy objawów nie mają, nie oznacza, że są oni w lepszym położeniu. Stres działa na wszystkich w bardzo niszczycielski sposób, lecz po prostu jedni mocniej i szybciej odczuwają jego skutki i są bardziej wrażliwi, a inni mniej.

Wskazówki

Obiecałem wskazówki, więc tutaj znajdziesz linki do wartych przeczytania artykułów, które napisałem na temat lęku.

Aby wygrać z nerwicą, trzeba poznać jak powstaje lęk i jej objawy, dlatego zapraszam Cię do zapoznania się z artykułem na temat mechanizmów powstawania lęku.

Warto też zrozumieć jaka jest różnica pomiędzy lękiem i strachem: Tutaj

Pytania na temat nerwicy

Jeśli masz jakieś pytanie, to śmiało możesz napisać je w komentarzu. Jeśli pytanie się powtórzy, to postaram się dodać odpowiedź do „najczęściej zadawanych pytań”.

GO TOP