Rezyliencja - czym jest i dlaczego warto ją rozwijać?


4 min read
Rezyliencja - czym jest i dlaczego warto ją rozwijać?

Każdy z nas doświadcza trudnych chwil w życiu. Jednak przyglądając się ludziom łatwo zauważyć, że każdy z nas reaguje inaczej. Jedni po takim samym zdarzeniu lub podobnym zdarzeniu załamują się psychicznie i wpadają w depresję lub rzucają się w nałogi, a inni zdają się być niewzruszeni lub upadają na chwilę po czym powstają silniejsi.

Czy zastanawiałeś się kiedyś dlaczego tak jest? Jaka jest różnica pomiędzy tymi ludźmi?

Dlaczego jedni tak dobrze radzą sobie ze stresem, a inni zostają przez niego pochłonięci?

Odpowiedź znajduje się w słowie – rezyliencja.

Według wikipedii, Rezyliencja (łac. resilience) to – umiejętność lub proces dostosowywania się człowieka do zmieniających się warunków, adaptacja w stosunku do otoczenia, uodpornianie się, plastyczność umysłu, zdolność do odzyskiwania utraconych lub osłabionych sił i odporność na działanie szkodliwych czynników. Zdolność do regeneracji po urazach psychicznych[1][2].

Z kolei autor Glenn R. Schiraldi pisze o niej jak o wewnętrznych przymiotach umysłu i charakteru – zarówno wrodzonych jak i nabytych – umożliwiających człowiekowi odpowiednio reagować na przeciwności losu, a także jako zdolność do:

  • Zapobiegania zaburzeniom powiązanym ze stresem, takim jak depresja, nerwica lękowa, lęk, lub ich nawrotowi;
  • Szybszego i pełniejszego dochodzenia do siebie po doświadczeniu stresu i zależnych od niego zaburzeń;
  • Poprawy sprawności umysłowej i funkcjonowania w różnych obszarach życia.

Idąc za tą definicją widzimy, że rezyliencja to nasze standardowe wyposażenie. Oznacza to, że już od urodzenia posiadamy przymioty umysłu i charakteru, które dają nam możliwość rozwinięcia w sobie zdolności do lepszego radzenia sobie z przeciwnościami losu. Co równie ważne, każdy z nas jest zdolny do rozwijania w sobie tej cechy.  

Dlaczego warto rozwijać rezyliencję i jakie korzyści z niej płyną?

Żyjemy w czasach w których lista chorób zależnych od stresu robi się coraz większa. Liczba depresji, samobójstw, nerwic i wszelkich innych chorób ciągle wzrasta i pochłania coraz większą ilość ludzi.

Już sama depresja zbiera swoje żniwo i przyczynia się do 1 miliona zgonów rocznie, a według światowej organizacji zdrowia(WHO) do 2030 roku depresja znajdzie się na pierwszym miejscu najbardziej powszechnych chorób, o ile oczywiście nic z tym nie zrobimy.

Na szczęście cierpienie to jest zupełnie niepotrzebne. Dzięki rozwijaniu rezyliencji jesteśmy w stanie nie dopuścić do rozwoju lub nawrotu zaburzeń wynikających ze stresu. A jeśli już występują, rezyliencja pomoże w redukcji objawów i ułatwia dochodzenie do zdrowia. Wiem to również z własnego doświadczenia.

Już ponad 10 lat temu wprowadziłem w swoim życiu spore zmiany dotyczące pracy ze stresem i chociaż nadal miewam trudne dni, to zdecydowanie łatwiej potrafię sobie z nimi radzić. Medytacja, trening fizyczny i zmiana diety potrafią naprawdę dużo zmienić.

To na co również należy zwrócić uwagę, to to, że oprócz przeciwdziałaniu lub szybszemu powracaniu do psychicznej równowagi, rezyliencja pozwala przeciwdziałać wielu problemom fizycznym. Nie od dziś wiadomo, że psychika jest mocno powiązana z ciałem i same emocjonalne skutki zaburzeń związanych ze stresem potrafią być poważne. Nadmierny i nieopanowany stres czyni nas w końcu podatniejszymi na wszelkiego rodzaju choroby, do tego zwiększa ryzyko wcześniejszego zgonu oraz zakłóca nasze funkcjonowanie w pracy, rodzinie i relacjach towarzyskich.

W jaki sposób mogą się objawiać zaburzenia zależne od stresu

Tak jak w każdym przypadku tak i w tym każdy może reagować inaczej. Na przykład po przeżyciu jakiegoś przytłaczającego zdarzenia lub serii stresujących zdarzeń u niektórych rozwinie się zaburzenie stresowe pourazowe(PTSD). Bardzo często widać ten motyw w filmach czy serialach, najczęściej obrazując to na podstawie historii żołnierzy wracających z pola bitwy. U innych może pojawić się depresja, stany lękowe lub myśli samobójcze, a u jeszcze innych jednocześnie lub w różnym czasie wystąpi kilka problemów wynikających i powiązanych ze stresem. Są również takie osoby, które mimo nawet dużego stresu będą funkcjonowały względnie dobrze, mimo wzburzenia i braku odpowiedniej ilości snu i u których nie rozwiną się żadne zaburzenia psychiczne.

Problemy, przy których powstawaniu, utrzymywaniu i nasilaniu sprzyja stres – a przy których rozwijanie rezyliencji może pomóc

  • Zaburzenia stresowe pourazowe
  • Depresja
  • Nerwica lękowa
  • Zaburzenia związane z substancjami psychoaktywnymi
  • Myśli i zachowania samobójcze
  • Uogólniony stres lub niepokój
  • Nadmierny lub chroniczny gniew
  • Zaburzenia snu i wyczerpanie
  • Zaburzenia odżywiania
  • ADHD
  • Problemy w relacjach

Oprócz tego co wymieniłem stres może również znacznie pogorszyć odporność organizmu, i powoduje stany zapalne.

Kto może odnieść korzyści z rozwijania rezyliencji?

Jeśli:

  • Chcesz wzmocnić poczucie dobrostanu w życiu lub po prostu lepiej funkcjonować w życiu rodzinnym i zawodowym, bądź po prostu w relacjach z ludźmi, warto zainteresować się tym tematem;
  • Doświadczyłeś lub jesteś zagrożony wystąpieniem zaburzeń zależnych od stresu, czyli depresji, nerwicy lękowej lub innego problemu opisanego wyżej;
  • Szukasz sposobu na dojście do równowagi już doświadczając jednego z wymienionych problemów;
  • Wiesz, że niedługo doświadczysz bardzo silnego stresu, na przykład przed rozwodem, ważnym egzaminem lub czymkolwiek innym co jest dla Ciebie stresujące;
  • Doświadczyłeś lub jesteś zagrożony jednym z problemów fizycznych zależnych od stresu, takich jak choroba serca, nadciśnienie, zespół jelita drażliwego, przewlekły ból, fibromialgia, reumatoidalne zapalenie stawów, choroba, tarczycy, łuszczyca, otyłość, zespół metaboliczny, problemy ginekologiczne czy nowotwór;
  • Chcesz rozwinąć skrzydła i osiągać więcej;
  • Jesteś osobą pracującą w jednej z grupy podwyższonego ryzyka, takiej jak żołnierz, policjant, strażak lub przedstawiciel innych służb ratowniczych. Takie osoby są bardziej narażone na wystąpienie zaburzeń zależnych od stresu.

Można śmiało stwierdzić, że tak naprawdę zwiększenie rezyliencji przyda się każdemu. 🙂

Czy poziom rezylencji może się zmienić?

Poziom rezyliencji nie jest zawsze stały. Tak naprawdę zależy od wielu czynników, chociażby od tego czy danego dnia się wyspaliśmy lub jakie mamy doświadczenie związane ze stresującym czynnikiem. Oczywiście, ktoś domyślnie może mieć większy poziom niż inni, jednak dobra wiadomość jest taka, że każdy może ją rozwijać, nieważne od jakiego poziomu zaczyna. Potwierdzają to badania przeprowadzone na Uniwersytecie Maryland, dowiodły one, że ćwiczenie umiejętności związanych z rezyliencją prowadzi od ich poprawy, tym samym prowadząc do wzrostu poczucia szczęścia, optymizmu, poczucia własnej wartości i ciekawości oraz do znacznej redukcji objawów depresji, lęku i gniewu.

GO TOP